Caretta’lar nereye yuva yapacak?

Aksu ilçesinde batıda Aksu Nehri, doğuda Beşgöz Deresi arasındaki 1,2 kilometrelik Kumköy sahili, geçen sene mart ayında Devlete Ait Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ‘deniz kaplumbağaları üreme alanı’ bildiri edildi. Bu alandaki 500’ü aşkın derme-çatma yapıdan oluşan çardaklar ve kumsalın çöplükler içindeki hali, doğaseverleri ayaklanma ettirdi. Bölgede senelerdir ‘kameriye’ adı altında hiçbir elektrik, su ve atık su alt yapısı olmayan kumsaldaki kaçak yapılarda yaz baştan başa bölge halkı, caretta carettaların yaşam alanı kumsal üzerinde yaşıyor.

“İÇİNİZE NASIL SİNİYOR?”

Kuş gözlemcisi Gökçe Coşkun, caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının koruma alanı duyuru edilen oysa 500’ü aşkın baraka tarzı yapıyla işgal edilmiş Kumköy sahilindeki sorunu, sosyal medya hesabından paylaştı. Kumsalda karşılaştığı görünüm karşı isyan eden Coşkun, “Burası caretta caretta sahili olarak geçen ve caretta carettaların yuvalama yaptığı Kumköy sahilinin son hali. Yazıklar olsun buna göz yumanlara. Bu ülkeyi hoşuna gitmek seslenmek doğasına sahip çıkmaktır. Tabelada ‘Deniz kaplumbağalarının üreme alanındasınız’ yazıyor ve çevresindeki görüntü. Bu şekilde mi yaşatıyorsunuz, doğal mirasımız olan bir alanı bu hale getirerek? Sadece merak ediyorum. İçinize nasıl siniyor? Birazcık düşey durun, kaybolan hepimizin değerleri. Geçen sene burada çok eksik oba vardı, hemen ise denizin içine dek girilmiş. Bu durumu övünülecek bir şey olarak paylaşıyorlar. Başlıkları ise ‘Denize sıfır obalarda ücretsiz tatil kıskandırıyor’. Her şeyi tüketmeyin yeter bundan böyle” dedi. 

DERME-ÇATMA YAPILARIN SAYISI ARTIYOR

Son yıllarda sayıları önemli oranda artan çardaklarda yaşayanlar, dahası dernek kurdu. Kumsalın baraka tarzı yapılarla dolması sebebiyle caretta caretta yuvalama alanları da etkilenirken, bölgede 23 yıldır caretta caretta yuvalarının tespiti, yavruların yuvadan çıkışı gibi çalışmaları sürdüren Ekoljik Çalışmalar Derneği’nin (EKAD) raporuna tarafından, insan kaynaklı yuvalardaki yumurtaların bozulma oranı da fazla yüksek düzeyde çıktı.

YUMURTALARA İNSAN BASKISI

EKAD Başkanı Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Ali Fuat Canbolat, Kumköy sahilinde 2021 sezonunda 178 yuva belirlediklerini ve yuva yoğunluğunun kilometre başına 148,3 olduğunu açıkladı. Bu oranın caretta carettalar için fazla yerinde kumul yapısına sahip olması nedeniyle yüksek olduğuna dikkat çekici eden Dr. Canbolat, buradaki yoğun insan faaliyetleri yüzünden yumurtaların yüzde 56.9’unun bozuk çıktığına dikkat çekti. Canbolat, “Maalesef kumsalın fazla fena kullanımı nedeniyle su kullanımı, kanalizasyon atıkları, meslek makineleriyle çardakların kurulumu esnasında kumsal yapısının değiştirilmesi gibi o kadar fazla neden yumurtaların bozulmasına sebep oluyor. Yuva sayısı pozitif lakin yavruların yumurtadan çıkış başarısı fazla düşük. 2021’de bu kumsala 12 bin 159 yumurta bırakılmış, yüzde 56,9’u bozulmuş. O bölgede denize ulaşan yavru sayısı da yüzde 36,9. Fazla düşük bir oran ve 4 bin 485 yavru. Belek’te ise bu oran yüzde 45-50 civarında” diye konuştu. 

TAMAMI FIRARI YAPI

Kumsaldaki sorunla ilgili Tabiat Varlıkları Genel Müdürlüğü yetkililerine de bilgi aktardığını anlatan Dr. Canbolat, “Oradaki lokal millet orayı bir şekilde kullanıyor, kaplumbağaların korunması konusunda bize muavin da oluyorlar lakin bu hassasiyet oradaki sorunu çözmüyor. Haziranda çardakların kurulumu, tadilatı için iş makineleri ve traktörler giriyor ve kumsal darmadağın oluyor. Keza son yıllarda kameriye sayısı da böylece yoğunlaştı oysa yer kalmadığından neredeyse denize sıfır çardaklar kuruluyor. Tabii bunların elektrik, su, kanalizasyon hiçbir altyapı sistemi yok, tamamı firari yapı” dedi. 

“ÇARDAKLAR VİLLAYA DÖNÜŞÜRSE ŞAŞIRMAM”

Kumsalda insan yerleşimiyle başıboş köpeklerin de yoğunlaştığını ve yuvalara hasar verdiğini anlatan Dr. Canbolat, “Fiilen çardakta kalan ahali kaplumbağalar konusunda fazla hassas davranıyor ve elinden geldiği kadar tezgâhtar oluyor lakin bu var olan sorunları çözmüyor. Kumsal tahribatı ve çöpler bunlar çözülemiyor. Bu koşul bölgesel bir hal almış durumda ve aynı şekilde geçmişte Kumluca’da Mavikent bölgesinde de çardaklar yoğundu ve günümüzde bunların hepsi villaya dönüştü. Yakın zamanda buradakiler de villaya dönüşürse şaşırmam. Hatta pandemi döneminde bu çardaklar kiraya verilip turizm bile yapılmaya başlandı. Otellere gitmeyip çardakları kiralayan çoğu tatilci de oldu” diye konuştu. 

ÇARDAKLAR KUMKÖY’DEN KADRİYE SINIRINA TAŞTI

Kumköy sahili çardaklarla dolduğu için Serik ilçesi sınırındaki Beşgöz Deresi’nden itibaren doğuda yeni çardakların kurulmaya başlandığına dikkati çeken Dr. Canbolat, bu konuda Serik Belediye Başkanı Enver Aputkan’ı uyardığını, başkanın gelecek yaz dönemi Serik sınırında kameriye kurulumuna izin vermeyeceğini söylediğini anlattı. Dr. Canbolat, bu sahilde iki esas sorun olduğunu belirterek, “Birinci, o çardaklar nedeniyle kumsalın tahribatı, ikincisi de tatbik aşamasındaki sorunlar ve uygulama sonrası kumsalda bırakılan çöp ve atıklar. Çardakların hem doğusu hem batısı beş yıldızlı otellerle doymuş. Böyle bir durumda o insanlara ‘Bu çardakları kaldırın’ çağırmak de beni rahatsız ediyordu” dedi. 

“KUMSALDAN ÇARDAKLAR KALDIRILMALI”

Çözümün insanları oradan kovmak olmadığını da dile getiren Dr. Canbolat, geleneklerini yaşatabilecekleri alternatif yaşam alanı yaratılması gerektiğini belirterek, şu öneride bulundu:

“Kumköy’deki kumsalın hemencecik ardında bir patika yol var yolun arkası ormana değin abes bir bölge. Kaplumbağaların yuvalama alanı için en az 50 metre kumsalın anlamsız bırakılması gerekiyor. Dolayısıyla arkadaki anlamsız alan buna uygun ve çardaklar bakanlık ve belediye iş birliğiyle kanalizasyon, elektrik, su gibi daha alçak yapısı da uygun bir imar planı hazırlanıp oraya portatif. Kumsaldaki kameriye sayısı o kadar çok artmış ki, bu yaz orada çardaklar için de market bile sabit.”

KAMERIYE SAHİPLERİ DERNEK KURDU

ÖTE YANDAN çardaklarda yaşayanların kurduğu Kumköy Koruma Geliştirme ve Yaşatma Derneği Başkanı Abdullah Kaya, şu anki durumun çardaklarda yaşayanlar açısından iyi olmadığına dikkat çekerek, “Zaten bizim de derneği kurma amacımız caretta carettaları gözetmek ve onların yaşam alanı üzerindeki çardakları daha geri noktalara çekmek. Bu konularda belediye ile iş birliği çalışmaları da yapıyoruz. Burada 30-40 yıldır bölge insanı kameriye kuruyor. Kıyı kenar çizgisine uygun belediyeyle iş birliği içinde, caretta caretta yuvalama alanları üzerine bundan böyle kameriye kurdurmuyoruz lakin evvelden kurulanlar var ve onları da daha geriye doğru çektirmek için çalışmalar başlattık” dedi.

Yorum yapın

SMM Panel