Caretta caretta kumsalı, kaçak barakayla doldu

Aksu ilçesinde batıda Aksu Nehri, doğuda Beşgöz Deresi arasındaki 1,2 kilometrelik Kumköy sahili, geçen yıl mart ayında Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle ‘deniz kaplumbağaları üreme alanı’ bildiri edildi. Bu alandaki 500’ü aşkın derme-çatma yapıdan oluşan çardaklar ve kumsalın çöplükler içindeki hali, doğaseverleri ayaklanma ettirdi. Bölgede yıllardır ‘çardak’ adı aşağı hiçbir elektrik, su ve atık su daha alçak yapısı olmayan kumsaldaki kaçak yapılarda yaz baştan başa alan halkı, caretta carettaların yaşam alanı kumsal üstünde yaşıyor.

‘İÇİNİZE NASIL SİNİYOR?’

Kuş gözlemcisi Gökçe Coşkun, caretta caretta türü deniz kaplumbağalarının koruma alanı ilan edilen oysa 500’ü aşkın baraka tarzı yapıyla işgal edilmiş Kumköy sahilindeki sorunu, sosyal medya hesabından paylaştı. Kumsalda karşılaştığı manzara karşısında ayaklanma eden Coşkun, “Burası caretta caretta sahili olarak geçen ve caretta carettaların yuvalama yaptığı Kumköy sahilinin son hali. Yazıklar olsun buna göz yumanlara. Bu ülkeyi hoşuna gitmek çağrıda bulunmak doğasına sahip çıkmaktır. Tabelada ‘Deniz kaplumbağalarının üreme alanındasınız’ yazıyor ve çevresindeki gösterme. Bu şekilde mi yaşatıyorsunuz, doğal mirasımız olan bir alanı bu ülkü getirerek? Yalnızca merak ediyorum. İçinize nasıl siniyor? Birazcık dik durun, kaybolan hepimizin değerleri. Geçen yıl burada çok az oba vardı, acilen ise denizin içine dek girilmiş. Bu durumu övünülecek bir şey olarak paylaşıyorlar. Başlıkları ise ‘Denize sıfır obalarda bedava tatil kıskandırıyor’. Her şeyi tüketmeyin yeter bundan böyle” dedi. 

DERME-ÇATMA YAPILARIN SAYISI ARTIYOR

Son yıllarda sayıları ciddi oranda artan çardaklarda yaşayanlar, dahası dernek kurdu. Kumsalın baraka tarzı yapılarla dolması nedeniyle caretta caretta yuvalama alanları da etkilenirken, bölgede 23 yıldır caretta caretta yuvalarının tespiti, yavruların yuvadan çıkışı gibi çalışmaları sürdüren Ekoljik Incelemeler Derneği’nin (EKAD) raporuna tarafından, insan kaynaklı yuvalardaki yumurtaların biçimsizleşme oranı da fazla yüksek düzeyde çıktı.

YUMURTALARA İNSAN BASKISI

EKAD Başkanı Hacettepe Üniversitesi’nden Dr. Ali Fuat Canbolat, Kumköy sahilinde 2021 sezonunda 178 yuva belirlediklerini ve yuva yoğunluğunun kilometre başına 148,3 olduğunu açıkladı. Bu oranın caretta carettalar için çok uygun kumul yapısına sahip olması sebebiyle yüksek olduğuna muhabere eden Dr. Canbolat, buradaki yoğun insan faaliyetleri yüzünden yumurtaların yüzde 56.9’unun bozuk çıktığına uyarı çekti. Canbolat, “Maalesef kumsalın fazla fena kullanımı sebebiyle su kullanımı, kanalizasyon atıkları, iş makineleriyle çardakların kurulumu esnasında kumsal yapısının değiştirilmesi gibi pek çok neden yumurtaların bozulmasına sebep oluyor. Yuva sayısı fazla ama yavruların yumurtadan çıkış başarısı fazla düşük. 2021’de bu kumsala 12 bin 159 yumurta bırakılmış, yüzde 56,9’u bozulmuş. O bölgede denize ulaşan yavru sayısı da yüzde 36,9. Çok düşük bir oran ve 4 bin 485 yavru. Belek’te ise bu oran yüzde 45-50 civarında” diye konuştu. 

TAMAMI KAÇAK YAPI

Kumsaldaki sorunla ilgili Tabiat Varlıkları Genel Müdürlüğü yetkililerine de veri aktardığını anlatan Dr. Canbolat, “Oradaki lokal halk orayı bir şekilde kullanıyor, kaplumbağaların korunması konusunda bize tezgâhtar da oluyorlar ama bu hassasiyet oradaki sorunu çözmüyor. Haziranda çardakların kurulumu, tadilatı için meslek makineleri ve traktörler giriyor ve kumsal darmadağın oluyor. Hem son yıllarda çardak sayısı da o kadar yoğunlaştı fakat yer kalmadığından az kalsın denize sıfır çardaklar kuruluyor. Natürel bunların elektrik, su, kanalizasyon hiçbir altyapılar sistemi yok, tamamı kaçak inşa” dedi. 

‘ÇARDAKLAR VİLLAYA DÖNÜŞÜRSE ŞAŞIRMAM’

Kumsalda insan yerleşimiyle başıboş köpeklerin de yoğunlaştığını ve yuvalara zarar verdiğini anlatan Dr. Canbolat, “Doğrusu çardakta kalan halk müziği kaplumbağalar konusunda çok hassas davranıyor ve elinden geldiği değin asistan oluyor ama bu var olan sorunları çözmüyor. Kumsal tahribatı ve çöpler bunlar çözülemiyor. Bu koşul yöresel bir hal almış durumda ve benzer şekilde geçmişte Kumluca’da Mavikent bölgesinde de çardaklar yoğundu ve günümüzde bunların tümü villaya dönüştü. Yakın zamanda buradakiler de villaya dönüşürse şaşırmam. Hatta pandemi döneminde bu çardaklar kiraya verilip turizm bile yapılmaya başlandı. Otellere gitmeyip çardakları kiralayan birçok tatilci de oldu” diye konuştu. 

ÇARDAKLAR KUMKÖY’DEN KADRİYE SINIRINA TAŞTI

Kumköy sahili çardaklarla dolduğu için Serik ilçesi sınırındaki Beşgöz Deresi’nden itibaren doğuda yeni çardakların kurulmaya başlandığına dikkati çeken Dr. Canbolat, bu konuda Serik Belediye Başkanı Enver Aputkan’ı uyardığını, başkanın gelecek yaz dönemi Serik sınırında kameriye kurulumuna müsade vermeyeceğini söylediğini anlattı. Dr. Canbolat, bu sahilde iki esas sorun olduğunu belirterek, “Birinci, o çardaklar nedeniyle kumsalın tahribatı, ikincisi de uygulama aşamasındaki sorunlar ve kullanım sonrası kumsalda bırakılan çöp ve atıklar. Çardakların ayrıca doğusu hem batısı beş yıldızlı otellerle batmış. Böyle bir durumda o insanlara ‘Bu çardakları kaldırın’ aramak de beni rahatsız ediyordu” dedi. 

‘KUMSALDAN ÇARDAKLAR KALDIRILMALI’

Çözümün insanları oradan kovmak olmadığını da dile getiren Dr. Canbolat, geleneklerini yaşatabilecekleri alternatif hayat alanı yaratılması gerektiğini belirterek, şu öneride bulundu:

“Kumköy’deki kumsalın derhal ardında bir patika yol var yolun arkası ormana değin anlamsız bir alan. Kaplumbağaların yuvalama alanı için minimum 50 metre kumsalın abes bırakılması gerekiyor. Dolayısıyla arkadaki manâsız bölge buna yerinde ve çardaklar bakanlık ve belediye meslek birliğiyle kanalizasyon, elektrik, su gibi alt yapısı da uygun bir imar planı hazırlanıp oraya taşınabilir. Kumsaldaki kameriye sayısı pek çok artmış ki, bu yaz orada çardaklar için de market bile resmileşmiş.”

ÇARDAK SAHİPLERİ DERNEK KURDU

ÖTE TARAFTAN çardaklarda yaşayanların kurduğu Kumköy Koruma Geliştirme ve Yaşatma Derneği Başkanı Abdullah Kaya, şu anki durumun çardaklarda yaşayanlar açısından iyi olmadığına dikkat çekerek, “Zaten bizim de derneği kurma amacımız caretta carettaları gözetmek ve onların yaşam alanı üzerindeki çardakları daha geri noktalara sürüklemek. Bu konularda belediye ile iş birliği çalışmaları da yapıyoruz. Burada 30-40 yıldır bölge insanı çardak kuruyor. Kıyı kenar çizgisine uygun belediyeyle iş birliği içinde, caretta caretta yuvalama alanları üzerine artık çardak kurdurmuyoruz ama önceden kurulanlar var ve onları da daha geriye doğru çektirmek için incelemeler başlattık” dedi.

Yorum yapın